Bạn luôn là người kỷ luật và nghiêm túc với lối sống bền vững, nhưng với những chuyến du lịch - khi tâm trí được “cởi trói” khỏi công việc và chuyển sang chế độ nghỉ ngơi, "hệ điều hành không rác" mà bạn đang vận hành bỗng dưng bị ngắt nguồn.

Bạn sẽ lập tức tự trách và đổ lỗi cho bản thân rằng mình thiếu kỷ luật. Nhưng thực ra, gốc rễ của vấn đề có thể đến từ một hành vi mà không phải ai cũng biết!

Trong tâm lý học, con người luôn có xu hướng vô thức lựa chọn "con đường ít tốn nỗ lực nhất”٭. Nói một cách đơn giản, khi có hai lựa chọn cùng đáp ứng một nhu cầu, chúng ta thường nghiêng về phương án thuận tiện hơn, nhanh hơn và dễ dàng hơn. Xu hướng này dễ khiến chúng ta dễ mắc “chứng nghiện tiện lợi”  

Nhìn vào xã hội hiện đại, nhiều thứ đang được thiết kế để góp phần cho “chứng nghiện tiện lợi" bằng những lựa chọn nhanh - gọn - lẹ và phổ biến như: Một nút chạm là có ngay đồ ăn ship đến tận nơi, mở mắt thấy sản phẩm nào cũng sử dụng hộp đựng bằng nhựa dùng 1 lần,… Chính vì thế, việc duy trì lối sống không rác vô tình đòi hỏi con người phải bỏ ra nhiều nỗ lực hơn:

📌 Nỗ lực chủ động nhận thức và sàng lọc: Người duy trì lối sống không rác phải liên tục suy nghĩ, tự giáo dục bản thân để nhận biết đâu là giải pháp bền vững, đâu là cái “bẫy” tiện lợi đang gây hại cho môi trường.

📌 Nỗ lực vượt qua rào cản tâm lý: Phải chiến thắng được xu hướng chọn phương án có sẵn và tốn ít sức để chấp nhận mang theo bình nước, tìm kiếm trạm refill, hay dọn rửa hộp đựng.

Nếu những nỗ lực này vốn đã tiêu hao năng lượng vào ngày thường, thì khi bước vào một kỳ nghỉ, rào cản ấy lại càng bị phóng đại bởi tâm lý "tự thưởng" và buông lỏng. Bản chất của du lịch là giải tỏa căng thẳng, lúc này tâm trí chúng ta sẽ ưu tiên cho sự thoải mái. Và không ai muốn biến kỳ nghỉ của mình thành một "danh sách nhiệm vụ" cần hoàn thành. Khi đó, sự tiện lợi của chai nhựa, đồ dùng 1 lần sẽ nắm “lợi thế” để chiến thắng. 

🤔 Điều thú vị là không chỉ riêng bạn gặp khó khăn này. Ngay cả những người đã theo đuổi lối sống Zero Waste trong nhiều năm, họ cũng thường xuyên "thất thủ" khi đi du lịch. Không phải vì họ kém kỷ luật, mà bởi môi trường xung quanh đang quá “thuận lợi” để chúng ta nghiêng về phía lựa chọn thuận tiện hơn.

🌱 Vậy làm thế nào để duy trì lối sống xanh khi đi du lịch mà không tạo áp lực cho chính mình? 

Hãy thử bắt đầu bằng việc lựa chọn những điểm đến “xanh”! 

Hiện nay, ngày càng có nhiều cơ sở lưu trú, quán cà phê, nhà hàng và doanh nghiệp du lịch đang chủ động theo đuổi các mô hình kinh doanh bền vững. Đó là những nơi hạn chế hoặc thay thế đồ nhựa dùng một lần bằng các sản phẩm bền vững; có điểm refill nước uống cho du khách; ưu tiên sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường; hoặc chỉ đơn giản là họ không phục vụ đồ nhựa dùng một lần.

Khi bạn lựa chọn những nơi này, việc sống xanh không còn là cuộc chiến giữa ý thức và sự tiện lợi. Thay vào đó, môi trường xung quanh sẽ hỗ trợ bạn duy trì những thói quen tốt cho môi trường. 

💚 Nếu đôi lúc bạn lỡ nhận một chiếc túi nilon hay mua một chai nước nhựa trong chuyến đi, đừng vội nghĩ rằng mình đã thất bại với lối sống Zero Waste. Điều bạn đang thiếu không phải là sự kỷ luật, mà là những lựa chọn đủ thuận tiện để duy trì những thực hành không rác. Nhưng để trở thành thói quen lâu dài, chúng cần đủ sự dễ dàng để thực hiện. 

Và để làm được điều đó, hành trình Du lịch Không rác không chỉ cần sự cố gắng từ những du khách, mà còn cần sự đồng hành của cả ngành du lịch trong việc tạo ra nhiều cơ sở hạ tầng xanh thân thiện với môi trường.

🌱 Khi những lựa chọn xanh trở nên dễ tiếp cận hơn, việc duy trì lối sống không rác trong mỗi chuyến đi sẽ không còn là một thử thách, mà sẽ trở thành một phần tự nhiên của hành trình khám phá.

#DakLakZeroWasteTourism #DulichKhongrac

Nguồn:

٭ Báo cáo “Perceptual decisions are biased by the cost to act” (2017): Hệ thần kinh sẽ liên tục tính toán "chi phí nỗ lực" (Effort cost) cho mỗi hành động. Ngay cả khi chúng ta nghĩ mình đang đưa ra quyết định dựa trên sở thích, não bộ sẽ âm thầm bẻ lái lựa chọn sang hướng tốn ít năng lượng vật lý nhất mà không cần ta nhận ra. https://elifesciences.org/articles/18422

----------------

Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Xanh - GreenHub

🌿Cùng hành động vì một Việt Nam xanh

✉️Mail: info@greenhub.org.vn

🌎Web: www.greenhub.org.vn